نقدی بر کتاب «تنها 30 ماه دیگر» روایت داستانی شهید عبدالله میثمی

"تنها سی ماه دیگر" نوشته "مصطفی محمدی" است که توسط نشر فاتحان وابسته به سازمان حفظ آثار و ارزش های دفاع مقدس و بسیج تهیه شده است. این کتاب در 204 صفحه و با جلدی وزین و شکیل و صفحه بندی زیبا تدوین شده است. "تنها سی ماه دیگر" سرگذشتی داستانی از زندگی شهید سرفراز حجت الاسلام عبد الله میثمی مسئول نمایندگی حضرت امام خمینی(ره) در قرارگاه خاتم انبیا(ص) است. کتاب در 12 فصل تدوین شده است.

این روحانی شهید که در اصفهان دیده به جهان گشود، از همان کودکی فعالیت های دینی خود را در قالب برگزاری هیئتی دانش آموزی با نام "بی بی رقیه(س)" با همراهی برادر شهیدش رحمت الله و مصطفی ردانی پور آغاز کرد. بعدها که پا به حوزه علمیه قم گذاشت خود را در مدرسه حقانی و زیر نظر شهید آیت الله قدوسی(ره) دید و بعدها با گرم شدن نهضت مردم فعالیت های انقلابی خود را آغاز کرد که به خاطر همین پایش به زندان های رژیم نیز باز شد. 30 ماه را در زندان های مخوف رژیم گذراند و به حق می توان آن ایام را از موثرترین دوره های معنوی و روحانی ایشان برشمرد. بعد از آزاد شدن خود را دوباره به حوزه علمیه رساند و تحصیلاتش را پای درس اساتید تکمیل کرد. بعد از مدتی مهمان مردم یاسوج شد و 30 ماه را به تبلیغ در میان ایشان گذراند. بعد از آن با حکم آیت الله شهید محلاتی به شیراز رفت و 30 ماه را نیز در میان ایشان گذراند. پس از آن با حکم دوباره ایشان مأمور شد به نمایندگی امام در قرارگاه خاتم الانبیاء در جبهه های جنوب. همان جا که مدت ها بود انتظارش را کشیده بود. اما روح سرگشته اش باعث می شد که آرام و قرار نداشته باشد و دائماً خود را در میان سربازان اسلام در خطوط مقدم بیابد. میثمی به حق از شخصیت های محوری دوران دفاع مقدس بود که نقش معنوی خود را در میان رزمندگان و فرماندهان حفظ کرده بود. وی گذشته از فعالیت های معنوی، در سطح فرماندهی قرارگاه خاتم(ص) نقش موثری در مشورت دهی داشت. و سرانجام پرنده روحش در کربلای 5 راهی دیار قدس شد.

محسّنات کتاب:

1. یکی از مزیت های کتاب در برداشتن سخنرانی های آن شهید در مناسبت های مختلف است که خواننده را علاوه بر آشنایی با زندگی ایشان با تفکرات و عقاید وی در زمینه های مختلف آشنا می سازد. میثمی روحی داشت صافی که ثمره ی تهجّدها و جهاد با نفسی بود که هماره قرین رفتار و کردارش در عرصه های مختلف بود و این مراقبت از دل، قلبش را نورانی کرده بود و همین باعث شده بود که کلامش حکیمانه باشد. هر کس که سخنانش را بشنود یا بخواند به این مطلب اذعان می کند که او به ظرایفی اشاره می کرد که کمتر در کلام دیگران دیده می شد. چرا که رسول خاتم(ص) نیز فرمود: "من اخلص لله اربعین صباحاً جرت ینابیع الحکمه من قلبه علی لسانه". و به این اخلاص اضافه کنید اهل عمل بودن او را. میثمی اگر سخن از جهاد فی سبیل الله می گفت خود در خط اول جبهه نبرد بود و این را می شد در همه ی خطوط مقدمی که به حضورش نیاز بود مشاهده کرد. اگر سخن از خالی نگذاشتن جبهه می زد، خود اولین کسی بود که با حضور مستمرش در جنگ به همگان ثابت می کرد که جنگ در رأس امور است. آنجا که شهید محلاتی طی چند مرتبه خواسته بود که به سفر خانه خدا برود اما هر بار با استنکاف او مواجه می شد که "به نظر من فعلاً جنگ مهمتر است".

2. یکی دیگر از محسنات کتاب مطرح کردن سیر منظم زندگی شهید میثمی بود. زندگی که از کودکی وی آغاز شد و به شهادت وی منتهی شد.

3. سومین مزیت کتاب طرح نظرات و دیدگاه همرزمان و دیگر بزرگان درباره این شهید عزیز بود که به خواننده کمک می کرد بیش از پیش زوایای پنهان شخصیتی شهید برایش روشن گردد.

کاستی ها:

1.ضعف جنبه داستانی کتاب. این کتاب همانطور که نویسنده کتاب ادعا کرده، "سرگذشت داستانی شهید میثمی" است. اما می توان به ضعف های ذیل در مورد شیوه داستان نویسی ایشان اشاره نمود:

الف) یک دست نبودن سیر داستان پردازی کتاب. خواننده در آغاز کتاب مواجه می شود با کتابی که بیشتر شبیه رمان های طول و درازی است که حتی از توصیف ریز قضایا و صحنه ها نیز نمی گذرد. (صفحات 11 تا 35) اما به یک باره پرشی تاریخی می زند و از نوجوانی وارد جوانی می شود و به یکباره میثمی را در حوزه علمیه ی قم نشان می دهد. مابقی فصل های کتاب هم همین طور پر سرعت و بدون پردازش داستانی روایت می شود. تا آن جا که برای مثال وقتی میثمی از زندان آزاد می شود، شوق زاید الوصف خانواده او از این آزادی با چند کلمه کلیشه ای و بیشتر روزنامه ای سر هم بندی می شود. (صفحات 59 و 60)

ب) معمولاً در روایت های داستانی بر روی شخصیت پردازی تکیه ی خاصی می شود. علاوه بر قهرمان داستان چند شخصیت مستند و محوری انتخاب می شوند و تا انتهای داستان بر روی شخصیت شان کار می شود. تا جایی که مخاطب خود را همراه ایشان احساس می نماید. اما در این کتاب ضعف مفرطی در این زمینه احساس می شود تا جایی که نزدیک ترین دوست شهید که به اذعان خود وی شهید مصطفی ردانی پور بوده در هاله ای از ابهام فرو می رود و اگر شما از قبل رابطه ی گرم ایشان را نمی دانستید از این کتاب چیزی دستگیرتان نمی شود. نویسنده در توصیف شخصیت برادر شهید نیز کم کاری فاحشی کرده تا آن جا که جز نامی از شهید رحمت الله میثمی و چند جمله ای پراکنده چیزی دستگیر خواننده نمی شود.

ج) هر روایت داستانی می بایست به تناسب داستانی بودنش دارای فراز و فرود داستانی و فرمی می باشد. ایجاد گره توسط نویسنده در فرازهای مختلف داستان و حل آن در فواصل بعدی از عناصری ست که در جذاب کردن داستان موثر است. حال این که در کتاب "تنها 30 ماه دیگر" خواننده شاهد روندی یکسان و فاقد هر گونه گره افکنی و... می باشد. این کار باعث ملالت خاطر خواننده و چه بسا به اتمام نرساندن کتاب می گردد.

2. یکی از عواملی که در کتاب های روایت داستانی از زندگی شخصیت های حقیقی بسیار جایگاه دارد جلب اطمینان مخاطب است. چرا که مخاطب با شخصیتی خیالی مواجه نیست، بلکه می خواهد زندگی انسانی را مطالعه کند که روزی در این دنیا زندگی کرده و از خود آثار و اتفاقاتی را به یادگار گذاشته است. فلذا حفظ امانت برای وی بسیار ارزشمند می شود و این مهم، کار نویسندگانی را که در این زمینه قلم می زنند مشکل و حساس می نماید. در این کتاب متأسفانه شاهد نقل قول های فراوانی از شهید میثمی و یا حتی دیگران هستیم، اما بدون این که به تاریخ و محل آن اشاره ای گردد. این امر اعتماد مخاطبی را که به دنبال اصل کلام ایشان است بر هم می زند. حتی در مقدمه کتاب هم اشاره نشده که اسناد این سخنرانی ها و نقل قول ها کجاست. ضمناً جای تعجب دارد که چرا بعضی از نقل قول های شهید با حالت برجسته و برخی به صورت معمولی نوشته شده است.

فروشگاه اینترنتی دزآب...